اعتبار مالیاتی برای سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی

ابزارهای نوین مبتنی بر هوش مصنوعی برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه نتوانسته¬اند شرکت‌های برون‌سپاری فناوری اطلاعات را تعطیل کنند. در گردهمایی سالانه شرکت‌های فناوری اطلاعات هند اعلام شد که درآمد کل اعضای این صنف به بیش از ۳۱۵ میلیارد دلار رسیده است. با وجود ظهور عوامل هوش مصنوعی مانند ابزار کدنویسی شرکت آنتروپیک، استقرار این فناوری در سیستم‌های قدیمی و پیچیده با چالش‌های فراوانی روبه‌رو است. مدیران اجرایی شرکت‌های بزرگ برون‌سپاری معتقدند که مشتریان همچنان به تخصص انسانی و برنامه‌نویسان نیازمندند. بنابراین، رونق هوش مصنوعی نه تنها صنعت برون‌سپاری را نابود نکرده، بلکه فرصت‌های مشاوره‌ای جدیدی را برای این شرکت‌ها فراهم کرده است.

عامل‌های هوش مصنوعی در تغییر روش تصمیم‌گیری متخصصان نقش دارند. متخصصان بخشی از کار خود را به این عوامل واگذار می‌کنند، اما تصمیم‌های مهم همچنان در اختیار انسان باقی می‌مانند. عامل‌های هوش مصنوعی کد می‌نویسند، محاسبات را انجام می‌دهند و پیشنهادهایی ارائه می‌کنند، اما تصمیم‌گیری نهایی به عهده متخصصان است. این تصمیم‌ها اغلب پاسخ واحد و قطعی ندارند و به تجربه، قضاوت و ارزش‌های تصمیم‌گیرنده وابسته هستند.

دستیارهای هوش مصنوعی با هدف تحول در اقتصاد دیجیتال و انجام پیش‌دستانه امور شخصی کاربران، وارد مرحله جدیدی از توسعه شده‌اند. شرکت‌هایی نظیر متا با دستیار «میوز» و استارتاپ «اینستینکت» با ارائه ابزارهای هوشمند، امکاناتی مانند هماهنگی قرارها و رزرو بلیت را فراهم کرده‌اند. برخلاف نسل‌های قبلی، این دستیارها به جای واکنش صرف، به صورت فعالانه عمل می‌کنند و با استقبال رو به رشد کاربران مواجه شده‌اند. با این حال، توسعه‌دهندگان برای پذیرش گسترده این فناوری باید بر چالش‌های امنیتی و تردید کسب‌وکارها در تعامل با این سیستم‌ها غلبه کنند. پیش‌بینی می‌شود در سال‌های آینده، دسترسی به این ابزارها برای تمامی کاربران اینترنت فراهم شود.

مصوبه «پروانه اپراتوری هوش مصنوعی» در ایران شرط ۲۰۰ پتافلاپس و ۱.۲ هزار میلیارد تومان را برای شرکت‌ها تعیین کرده است. این شرط به نفع چند نهاد شبهدولتی عمل کرده و شرکتهای دانشبنیان را به پیمانکاران دستدوم تبدیل می‌کند. مسئولان ادعا می‌کنند این پروانه برای تسهیل فعالیت شرکت‌های کوچک است، اما متن مصوبه همه‌گیر و انحصارگرایانه توصیف شده است. سید محمدباقر سجادی، نایبرئیس سازمان نظام صنفی رایانهای تهران، شکاف بین ادعاهای مسئولان و متن مصوبه را مورد انتقاد قرار داد و گفت: «موضوع اول این است که تعریف اپراتور هوش مصنوعی هنوز شفاف نیست». او افزود که این مصوبه ممکن است بازار سازمانی و دولتی را برای شرکت‌های مستقل مسدود کند.

عباسعلی کدخدایی، سرپرست دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، بر ضرورت تدوین سیاست‌های کلان هوش مصنوعی و خروج ایران از نقش مصرف‌کننده صرف تأکید کرد. او در سومین نشست تخصصی مجمع اظهار داشت که کشور باید از طریق برنامه‌ریزی دقیق، به یکی از بازیگران فعال و اثرگذار در توسعه این فناوری نوین تبدیل شود. کدخدایی پیشنهاد کرد که سیاست‌های این حوزه به دلیل سرعت بالای تحولات علمی، هر ۵ سال یک‌بار مورد بازبینی و به روزرسانی قرار گیرند. وی همچنین مشخص کردن شاخص‌های ارزیابی عملکرد و سازوکارهای نظارتی در پیش‌نویس را عامل اصلی تحقق اهداف این اسناد دانست. در این جلسه، عیسی زارع‌پور، مشاور دبیر مجمع، نیز مواردی چون مدیریت متوازن داده‌ها، آموزش نیروی انسانی و توسعه زیرساخت‌ها را از الزامات اساسی این مسیر برشمرد.

پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیک‌های جهان، خواستار ممنوعیت استفاده از سلاح‌های مرگبار خودمختار مبتنی بر هوش مصنوعی شد. او روز جمعه در یک سخنرانی رسمی از کشورهای عضو سازمان ملل متحد خواست در نشست ماه نوامبر ژنو گام‌های عملی برای این کار بردارند. پاپ با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی یک ابزار است و نه شخص، واگذاری تصمیم‌های مرگبار را به ماشین‌ها نادرست دانست. وی در سخنان خود پرسید: «پرسش تعیین‌کننده صرفاً این نیست که هوش مصنوعی چه کارهایی می‌تواند انجام دهد، بلکه باید پرسید چه هدفی باید داشته باشد؟» رهبر کاتولیک‌های جهان با اشاره به بیانیه خود در سال ۲۰۲۶ تصریح کرد که هوش مصنوعی فاقد تجربه انسانی، احساس درد، شادی، عشق و مسئولیت‌پذیری است. او همچنین نسبت به پیامدهای واگذاری هویت و مسئولیت‌های انسانی به این فناوری جدید و بدون چهره هشدار داد.