تاثیر هوش مصنوعی بر تصمیم‌گیری متخصصان

دستیارهای هوش مصنوعی با هدف تحول در اقتصاد دیجیتال و انجام پیش‌دستانه امور شخصی کاربران، وارد مرحله جدیدی از توسعه شده‌اند. شرکت‌هایی نظیر متا با دستیار «میوز» و استارتاپ «اینستینکت» با ارائه ابزارهای هوشمند، امکاناتی مانند هماهنگی قرارها و رزرو بلیت را فراهم کرده‌اند. برخلاف نسل‌های قبلی، این دستیارها به جای واکنش صرف، به صورت فعالانه عمل می‌کنند و با استقبال رو به رشد کاربران مواجه شده‌اند. با این حال، توسعه‌دهندگان برای پذیرش گسترده این فناوری باید بر چالش‌های امنیتی و تردید کسب‌وکارها در تعامل با این سیستم‌ها غلبه کنند. پیش‌بینی می‌شود در سال‌های آینده، دسترسی به این ابزارها برای تمامی کاربران اینترنت فراهم شود.

عباسعلی کدخدایی، سرپرست دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، بر ضرورت تدوین سیاست‌های کلان هوش مصنوعی و خروج ایران از نقش مصرف‌کننده صرف تأکید کرد. او در سومین نشست تخصصی مجمع اظهار داشت که کشور باید از طریق برنامه‌ریزی دقیق، به یکی از بازیگران فعال و اثرگذار در توسعه این فناوری نوین تبدیل شود. کدخدایی پیشنهاد کرد که سیاست‌های این حوزه به دلیل سرعت بالای تحولات علمی، هر ۵ سال یک‌بار مورد بازبینی و به روزرسانی قرار گیرند. وی همچنین مشخص کردن شاخص‌های ارزیابی عملکرد و سازوکارهای نظارتی در پیش‌نویس را عامل اصلی تحقق اهداف این اسناد دانست. در این جلسه، عیسی زارع‌پور، مشاور دبیر مجمع، نیز مواردی چون مدیریت متوازن داده‌ها، آموزش نیروی انسانی و توسعه زیرساخت‌ها را از الزامات اساسی این مسیر برشمرد.

پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیک‌های جهان، خواستار ممنوعیت استفاده از سلاح‌های مرگبار خودمختار مبتنی بر هوش مصنوعی شد. او روز جمعه در یک سخنرانی رسمی از کشورهای عضو سازمان ملل متحد خواست در نشست ماه نوامبر ژنو گام‌های عملی برای این کار بردارند. پاپ با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی یک ابزار است و نه شخص، واگذاری تصمیم‌های مرگبار را به ماشین‌ها نادرست دانست. وی در سخنان خود پرسید: «پرسش تعیین‌کننده صرفاً این نیست که هوش مصنوعی چه کارهایی می‌تواند انجام دهد، بلکه باید پرسید چه هدفی باید داشته باشد؟» رهبر کاتولیک‌های جهان با اشاره به بیانیه خود در سال ۲۰۲۶ تصریح کرد که هوش مصنوعی فاقد تجربه انسانی، احساس درد، شادی، عشق و مسئولیت‌پذیری است. او همچنین نسبت به پیامدهای واگذاری هویت و مسئولیت‌های انسانی به این فناوری جدید و بدون چهره هشدار داد.

یک آزمایش نشان داد که دستکاری دو نورون مصنوعی در مدل هوش مصنوعی Qwen می‌تواند رفتار آن را به شدت تغییر دهد. در این آزمایش، نسخه دستکاری‌شده مدل پاسخ‌های تهاجمی و تهدیدآمیز ارائه کرد. تغییر در سیگنال‌های بخش‌های کوچکی از مدل زبانی می‌تواند بر نحوه پاسخگویی آن اثر قابل توجهی بگذارد. این آزمایش نشان می‌دهد که تغییرات کوچک در مدل‌های هوش مصنوعی می‌تواند به شدت بر رفتار آن‌ها تأثیر بگذارد.

مطالعات نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند در متقاعدسازی سیاسی مؤثر باشد. تحقیقات نشان داد که LLMها می‌توانند نگرش‌های سیاسی افراد را حدود ۱۰ واحد تغییر دهند. هکنبرگ و لین آزمایش‌های گسترده‌ای با بیش از ۷۷,۰۰۰ و ۵,۸۰۰ نفر انجام دادند. این مدل‌ها در تولید متن متقاعدکننده درباره موضوعات سیاسی بسیار ماهر هستند. با این حال، متقاعدسازی سیاسی با اطلاعات نادرست می‌تواند به حکمرانی دموکراتیک آسیب برساند. افراد معمولاً با اطلاعات موجود در پیام‌های سیاسی متقاعد می‌شوند، اما اثر میانگین متقاعدکنندگی یک کمپین سیاسی در آمریکا اغلب صفر است.

در پی اقدام دولت آمریکا برای محدودسازی دسترسی کاربران غیرآمریکایی به مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی، کارشناسان بر لزوم اتخاذ یک دستورکار سیاسی بلندپروازانه توسط اروپا تأکید دارند. در حال حاضر سهم اروپا از توان محاسباتی هوش مصنوعی جهان تنها ۵ درصد است، در حالی که آمریکا بیش از ۷۵ درصد این بازار را در اختیار دارد. پیشنهاد شده است که اروپا با تشکیل ائتلافی از «قدرت‌های میانی» و اصلاحات در بازار سرمایه، قدرت چانه‌زنی خود را افزایش دهد. هدف‌گذاری شده است که طی پنج سال آینده، سهم اروپا از توان محاسباتی به ۲۰ درصد برسد. این مسیر نیازمند ایجاد مناطق ویژه اقتصادی و افزایش ظرفیت تولید انرژی برای مراکز داده است.