بررسی پیش‌نیازهای خلق ارزش با هوش مصنوعی در ایران

شرکت اوپن‌ای‌آی در واکنش به شکایت اپل مبنی بر سرقت اسرار تجاری، ادعای این شرکت را رد کرد. اوپن‌ای‌آی اعلام کرد که شکایت اپل تصویری نادرست و بدون شواهد کافی از واقعیت ارائه می‌دهد. این اختلاف تا حدودی به نحوه دسترسی کارکنان سابق اپل به سامانه‌های داخلی مربوط می‌شود. این رویارویی حقوقی نشان‌دهنده افزایش شدید رقابت میان غول‌های فناوری در حوزه هوش مصنوعی است. رقابت بین دو شرکت اکنون به حوزه‌هایی مانند جذب استعدادها و مالکیت فکری نیز کشیده شده است.

شرکت انویدیا با تکیه بر رونق چشمگیر هوش مصنوعی و تقاضای جهانی برای تراشه‌ها، به ارزشمندترین شرکت جهان تبدیل شده است. ارزش بازار این غول آمریکایی به ۵.۴ تریلیون دلار رسیده و سود خالص آن ممکن است به ۳۷۰ میلیارد دلار بالغ شود. با این حال، تأمین مالی گسترده مشتریان توسط انویدیا، نگرانی‌هایی درباره شکل‌گیری یک حباب مالی مشابه دوران داتکام ایجاد کرده است. منتقدان این روش را به تأمین مالی فروشنده تشبیه می‌کنند که می‌تواند ریسک‌هایی به همراه داشته باشد. مدیرعامل شرکت، جنسن هوانگ، نقش کلیدی در این پیشرفت سریع ایفا کرده است. حامیان معتقدند که با ترازنامه قدرتمند، این نگرانی‌ها تا حد زیادی بی‌اساس است. موفقیت این تراشه‌ها می‌تواند بهره‌وری و سطح زندگی را در سطح جهانی ارتقا دهد.

نخستین روز از رویداد کاربردهای هوش مصنوعی در صنایع در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد. اکبر هاشمی، مدیرعامل کارخانه هوش مصنوعی ایران، در این همایش از کاهش ۱۰۰ برابری هزینه‌ها خبر داد. به گفته وی، هزینه ساخت محصول اولیه از ۱۰۰ هزار دلار به کمتر از ۵ هزار دلار رسیده است. همچنین زمان توسعه محصول از چند ماه به کمتر از یک هفته کاهش یافته است. این تغییرات امکان شکل‌گیری تیم‌های کوچک یک تا دو نفره را فراهم کرده است. این رویکرد بر پایه حل مسائل واقعی صنایع و تعامل با حدود ۲۰ صنعت مختلف طراحی شده است. هدف نهایی، ایجاد راهکارهای مقیاس‌پذیر و تبدیل آن‌ها به کسب‌وکارهای موفق است.

حسین بذرافشان، معاون آموزش آکادمی همراه اول، در رویداد IRAN AI 2026 در دانشگاه صنعتی شریف نسبت به پدیده «سراب عملکرد» در یادگیری با هوش مصنوعی هشدار داد. وی با اشاره به پژوهشی در ترکیه، توضیح داد که استفاده آزاد از هوش مصنوعی ممکن است در تمرینات باعث بهبود موقت عملکرد شود، اما در آزمون‌های بدون ابزار، نتایج ضعیف‌تری نسبت به روش‌های سنتی به همراه دارد. بذرافشان همچنین از افت تقاضا برای نیروهای تازه‌کار و سطح میانی در بازار کار، به دلیل جایگزینی وظایف تکراری با هوش مصنوعی خبر داد. او تأکید کرد که با کاهش ارزش مدارک دانشگاهی سنتی، نهادهای آموزشی باید به سمت آموزش‌های کوتاه‌مدت و ریزگواهینامه‌های کاربردی حرکت کنند. وی بر ضرورت تقویت مهارت‌های نرم و تفکر عمیق انسانی برای حفظ جایگاه شغلی در عصر هوش مصنوعی تأکید کرد.

در روز نخست رویداد کاربردهای هوش مصنوعی در صنایع و کسب‌وکارها در دانشگاه صنعتی شریف، حسین بیانی، معاون فناوری شرکت داتا، بر ضرورت تحول سازمانی تأکید کرد. وی هوش مصنوعی را نه یک پروژه صرفاً فنی، بلکه پروژه‌ای برای تغییر ساختار سازمان توصیف کرد. بیانی اشاره کرد که سامانه‌های سنتی هویت سازمان هستند و نباید یک‌باره کنار گذاشته شوند. وی مرحله استقرار را سخت‌ترین گام دانست و بر حضور انسان در چرخه تصمیم‌گیری پافشاری کرد. همچنین وی به جای تمرکز بر مدل‌های بزرگ زبانی، بر استفاده از مدل‌های ساده‌تر یادگیری ماشین برای کاهش هزینه‌ها تأکید نمود.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از برنامه خود برای تشکیل یک «نیروی هوش مصنوعی» (AI Force) خبر داد. او این اقدام را با تشکیل «نیروی فضایی» در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود مقایسه کرد و هوش مصنوعی را یک انقلاب صنعتی دانست. ترامپ مدعی شد که این صنعت می‌تواند در آینده تا ۲۵ درصد از تولید ناخالص داخلی آمریکا را تشکیل دهد. وی با هدف حفظ برتری واشنگتن در برابر چین، تأکید کرد که دولت او مانع رشد این صنعت نخواهد شد. با این حال، نگرانی‌ها درباره سوءاستفاده از هوش مصنوعی توسط شرکت‌های بزرگ فناوری همچنان پابرجاست. ترامپ اعلام کرد که برای برخورد با سوءاستفاده‌های احتمالی، از قوانین و سازوکارهای قضایی موجود استفاده خواهد کرد. این تصمیم در شرایط رقابت فزاینده فناوری میان آمریکا و چین اتخاذ شده است.