هزاران تن از کارکنان نظام سلامت انگلیس، بیماران و فعالان حامی فلسطین روز پنجشنبه در دهها نقطه از این کشور دست به تجمع زدند. این اقدام اعتراضی در قالب اقدامی هماهنگ در شهرهای مختلف برگزار شد. شرکتکنندگان خواستار پایان همکاری نظام سلامت با شرکت پالانتیر شدند. دلیل اصلی این اعتراضات، ارتباط نزدیک این شرکت با رژیم اسرائیل عنوان شده است. معترضان با در دست داشتن پلاکاردهایی بر لزوم قطع این همکاریها تأکید کردند. این تجمع بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی و بینالمللی داشته است. فعالان صنفی اعلام کردند که اعتراضات خود را تا زمان رسیدن به نتیجه مطلوب ادامه خواهند داد.
سعید خطیبزاده، رئیس مرکز مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه، در اجلاس والدای مسکو از آشفتگی حداکثری در نظام تصمیمگیری آمریکا انتقاد کرد. وی با بیان اینکه بخشهای مختلف دولت آمریکا رویکردهای متناقضی در قبال توافقات دارند، واشنگتن را غیرقابلاعتمادترین حاکمیت سیاسی دانست. خطیبزاده تأکید کرد که پس از تجاوز اخیر، منطق محاسبات راهبردی ایران تغییر کرده و دوران هژمونی آمریکا در منطقه به پایان رسیده است. وی خواستار شکلگیری یک نظم امنیتی درونزا با مشارکت کشورهای منطقه شد و افزود که الگوهای خرید امنیت از خارج دیگر کارآمد نیستند.
یک کشتی جنگی فرانسوی در هفته گذشته دستکم ۱۰ کشتی تجاری را در تنگه بابالمندب اسکورت کرد. این اقدام در چارچوب مأموریت دریایی اتحادیه اروپا برای محافظت از شناورها در برابر حملات انصارالله یمن انجام شده است. سخنگوی ارتش فرانسه اعلام کرد که پاریس در حال رایزنی با مقامات عربستان برای ایمنسازی زیرساختهای انرژی است. همزمان، امانوئل ماکرون از استقرار نظامیان و سامانههای پدافندی در بندر ینبع خبر داده است. این تحولات در حالی رخ میدهد که درگیریهای منطقهای منجر به کاهش صادرات نفت عربستان به پایینترین سطح در ۳۶ سال اخیر شده است.
سردار محمدرضا نقدی، مشاور عالی فرمانده کل سپاه پاسداران، در یک برنامه تلویزیونی با انتقاد از ساختار سیاسی ایالات متحده، خطاب به مردم این کشور گفت که مدل حکومتی و انتخابهای آنها اشتباه است. وی با تأکید بر تفاوتهای بودجهای، اظهار داشت که بودجه خالص نیروهای مسلح ایران تنها یک درصد از بودجه نظامی آمریکا است. سردار نقدی در ادامه سخنان خود مدعی شد که افراد برگزیده در نظام سیاسی آمریکا، شایستگی لازم برای حکمرانی بر مردم را ندارند. این اظهارات در چارچوب رویکرد سپاه پاسداران نسبت به سیاستهای کلان ایالات متحده مطرح شده است. وی همچنین به نامه اخیر سپاه به مردم آمریکا اشاره کرد و خواستار بازنگری آنها در مسیر سیاسی کشورشان شد.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به مواضع اخیر آمریکا، این کشور را به پاسخگویی در قبال جنایات خود فراخواند. وی با اشاره به انجام ۶۷ آزمایش هستهای توسط آمریکا در جزایر مارشال، این اقدام را سندی بر مسئولیت قدرتهای هستهای در قبال پیامدهای انسانی و زیستمحیطی دانست. غریبآبادی تأکید کرد که آمریکا به جای موعظه دیگران، باید خسارات قربانیان را جبران کرده و به تعهدات خود در زمینه شفافیت و خلع سلاح هستهای پایبند باشد. این اظهارات در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد و بازتاب گستردهای داشت. وی تصریح کرد که سوابق تاریخی آمریکا در این زمینه غیرقابل انکار است.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه، اعلام کرد که ایالات متحده آمریکا پیش از موعظه دیگر کشورها باید درباره آزمایشهای هستهای خود پاسخگو باشد. او انجام ۶۷ آزمایش هستهای توسط آمریکا در جزایر مارشال و پیامدهای انسانی و زیستمحیطی آن در دهههای گذشته را سندی انکارناپذیر بر مسئولیت قدرتهای هستهای دانست. به گفته معاون وزیر خارجه، واشنگتن به جای موعظه دیگران باید پاسخگوی جنایات خود باشد و خسارت قربانیان را جبران کند. وی همچنین بر ضرورت تعهد این کشور به شفافیت و خلع سلاح هستهای تأکید کرد.
کشورهای درگیر در جنگ اوکراین با چالشهای فزایندهای برای تأمین مالی مخاصمات مواجه شدهاند. بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، بودجه سال ۲۰۲۷ روسیه افزایش چشمگیری در هزینههای نظامی خواهد داشت. دولت روسیه برای تأمین این هزینهها به افزایش بدهیها و مالیاتها روی آورده است. در مقابل، بودجه برنامههای اجتماعی و رفاهی به شدت کاهش مییابد. این تصمیمات نشاندهنده فشارهای شدید اقتصادی ناشی از استمرار جنگ بر ساختار مالی این کشور است.
وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا شروط حقوق بشری را برای ارائه بیش از ۳۰۰ میلیون دلار کمک نظامی به مصر لغو کرد. بر اساس نامهای که به رویت خبرگزاری رویترز رسیده است، مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا در تاریخ ۲۱ سپتامبر به کمیتههای کنگره اعلام کرد که لزوم کسب مجوز را برای ۳۲۰ میلیون دلار از بودجه تأمین مالی نظامی خارجی سال مالی ۲۰۲۵ برمیدارد. در یادداشت توجیهی این تصمیم آمده است که این بخش از بودجه برای برنامههای مبارزه با تروریسم و امنیت مرزی ضروری تشخیص داده شده است. مصر از اواخر دهه ۱۹۸۰ سالانه حدود ۱.۳ میلیارد دلار کمک نظامی از آمریکا دریافت کرده که بخشی از آن پیشتر مشروط به رعایت موازین حقوق بشر بود. واشنگتن تاکید کرده است که این اقدام با توجه به اولویتهای امنیت ملی و روابط دوجانبه انجام گرفته است.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا شرط مرتبط با حقوق بشر را برای بیش از ۳۰۰ میلیون دلار از کمکهای نظامی خود به مصر لغو کرده است. این تصمیم بر اساس نامهای از وزارت خارجه به قانونگذاران این کشور اتخاذ شده و اجرایی شده است. بودجه مذکور بخشی از کمکهای سالانه نظامی واشنگتن به قاهره به شمار میرود. مقامهای آمریکایی پیشتر رعایت برخی موازین حقوق بشری را لازمه دریافت این منابع مالی قرار داده بودند. این اقدام در راستای تامین منافع و اولویتیهای امنیتی ایالات متحده صورت گرفته است.
معاون وزیر خارجه اعلام کرد که آشفتگی در نظام تصمیمگیری ایالات متحده آمریکا به اوج خود رسیده است. وی افزود که پس از تجاوز اخیر آمریکایی و صهیونیستی به ایران، تهران منطق محاسبات راهبردی خود را برای همیشه تغییر داده است. به گفته این مقام مسئول، شرایط به گونهای رقم خورده است که هیچچیز به دوران پیش از این تجاوز بازنمیگردد. جمهوری اسلامی ایران پاسخ به این تحولات را در چارچوب منافع ملی خود تنظیم کرده است. دستگاه دیپلماسی کشور بر آمادگی کامل برایتون مواجهه با هرگونه سناریویی تأکید دارد. تحلیلگران سیاسی این اظهارات را نشاندهنده دکترین جدید دفاعی و امنیتی ایران میدانند. روند تحولات منطقهای نشاندهنده تغییر موازنهها به ضرر کشورهای متجاوز است. مسئولان کشور بارها بر حفظ امنیت و اقتدار ملی پافشاری کردهاند.
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه، با اشاره به پیامدهای مخرب آزمایشهای هستهای ایالات متحده، بر مسئولیت حقوقی این کشور در قبال قربانیان تأکید کرد. وی از موضعگیریهای دولت آمریکا انتقاد کرده و اظهار داشت که این کشور به جای موعظه کردن دیگران، باید پاسخگوی جنایات و اقدامات گذشته خود باشد. این موضعگیری در پی مطالبات حقوق بشری و بینالمللی مطرح شده است.
جنبش مقاومت اسلامی نجباء عراق نسبت به هرگونه حضور نظامی و امنیتی ایالات متحده در این کشور هشدار داد. این گروه خواستار کاهش سطح فعالیت سفارت آمریکا در بغداد و جلوگیری از دخالتهای این کشور در امور سیاسی عراق شد. نجباء همچنین بر لزوم دور کردن نیروهای آمریکایی از مرزهای سوریه، اردن و کویت تأکید کرد. پیشتر نیز کتائب حزبالله عراق از تداوم پرواز هواپیماهای جاسوسی و جنگنده آمریکایی خبر داده بود. با این حال، سخنگوی دولت عراق اعلام کرد که ماموریت ائتلاف بینالمللی پایان یافته است.
محسن جلیلوند گفته است که ما به سمت تصاعد بحران پیش میرویم و احتمال برخورد دوباره میان ایران و آمریکا بالاست. در صورت آغاز درگیری، اسرائیل یقیناً وارد خواهد شد.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در نشست خبری اخیر خود در مسکو هشدار داد که استقرار تسلیحات هستهای در نزدیکی مرزهای روسیه، امنیت کشورهای میزبان را افزایش نمیدهد و تنها به تشدید تنشها منجر میشود. وی تأکید کرد که روسیه کالینینگراد را بخشی جداییناپذیر از خاک خود میداند و امنیت آن را تضمین خواهد کرد. پسکوف با اشاره به مشارکت کشورهای اروپایی در مناقشه اوکراین، این اقدامات را عامل اصلی بیثباتی دانست. او همچنین از ابراز تمایل نخستوزیر بلغارستان برای گفتگو با روسیه استقبال کرد، اما افزود که این اظهارات هنوز به اقدامات عملی منجر نشده است. در همین حال، رایزنیهای اقتصادی میان نمایندگان روسیه و آمریکا برای اجرای پروژههای کلان همچنان در جریان است.
جنبش النجباء عراق نسبت به هرگونه حضور نظامی ایالات متحده در این کشور تحت عناوین پوششی هشدار جدی داد. این جنبش اعلام کرد که حضور نیروهای آمریکایی با عنوان شرکتهای امنیتی یا مستشاران نظامی در عراق غیرقابلپذیرش است. این بیانیه در حالی صادر شده که بحثها پیرامون حضور نیروهای خارجی در عراق همچنان در محافل سیاسی این کشور جریان دارد. جنبش النجباء بر لزوم حفظ حاکمیت ملی و خروج نیروهای بیگانه تأکید کرده است. این گروه پیشتر نیز مواضع مشابهی را در خصوص فعالیتهای نظامی آمریکا در خاک عراق اتخاذ کرده بود.
سفیر انگلیس در تهران در پی اظهارات و اتهامزنیهای نخستوزیر این کشور علیه ایران، به وزارت امور خارجه احضار شد. در این جلسه، مجید تختروانچی مراتب اعتراض شدید جمهوری اسلامی ایران را نسبت به رویکرد مخرب دولت انگلیس به وی ابلاغ کرد. این احضار در واکنش به ادعاهای مقامات انگلیسی مبنی بر مرتبط دانستن طرح خرابکاری در پایگاه نظامی فرفورد به ایران صورت گرفت. تختروانچی ضمن رد این ادعاهای بیاساس و سخیف، بر ضرورت ارائه توضیح رسمی از سوی دولت انگلیس تأکید کرد. وی همچنین خواستار اصلاح فوری رویکرد ناشایست لندن در قبال تهران شد.
معاون دبیر شورای امنیت روسیه نسبت به پیامدهای امنیتی ساخت جادهای موسوم به «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» در نزدیکی مرزهای شمالی ایران هشدار داد. طبق گزارشها، سهم ایالات متحده از شرکت مشترک برای تأمین امنیت این مسیر ۷۴ درصد و سهم ارمنستان ۲۶ درصد تعیین شده است. مقام روس تأکید کرد که این مشارکت، خطر حضور شرکتهای نظامی و ایجاد زیرساختهای اطلاعاتی آمریکا در منطقه را به همراه دارد. مسکو معتقد است این اقدام میتواند موازنه امنیتی در نزدیکی مرزهای ایران را تحت تأثیر قرار دهد. این جاده که در خاک ارمنستان امتداد مییابد، اکنون به کانون توجه روسیه در خصوص نفوذ واشینگتن در قفقاز تبدیل شده است.
وزارت خارجه ایالات متحده در تصمیمی تازه، شروط مربوط به رعایت حقوق بشر را برای اعطای کمکهای نظامی به مصر لغو کرد. بر اساس گزارش رویترز، این اقدام راه را برای ارائه بیش از ۳۰۰ میلیون دلار کمک نظامی به قاهره هموار میکند. پیش از این، واشینگتن پرداخت بخشی از این کمکها را به بهبود وضعیت حقوق بشری در مصر مشروط کرده بود. این تغییر سیاست با هدف تقویت همکاریهای نظامی میان دو کشور صورت گرفته است. مقامات آمریکایی هنوز جزئیات بیشتری درباره دلایل دقیق این تصمیم و واکنشهای احتمالی نهادهای حقوق بشری ارائه نکردهاند.
محسن عبداللهی، حقوقدان بینالمللی، در شبکه اجتماعی ایکس با بررسی پیامدهای مداخله نظامی آمریکا در عراق، سه آموزه مهم شامل فقر و ناامنی ناشی از مداخله خارجی، رفتار تخریبی آمریکا و یکسان بودن رویکرد دولتهای دموکرات و جمهوریخواه را مطرح کرد. او با اشاره به حمله سال ۲۰۰۳ آمریکا به بهانه دروغین سلاحهای کشتارجمعی، ثمره این اشغال را یک میلیون کشته، گسترش تروریسم و پیدایش داعش در سال ۲۰۱۴ دانست. به گفته این استاد دانشگاه، ایران در برابر این زیادهخواهی چارهای جز تنشزدایی منطقهای، اتکا به ملت و مقاومت ندارد. همزمان با این تحولات، ارتش آمریکا روز ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ خروج رسمی نیروهای خود از عراق را پس از سالها اشغال تکمیل کرد. این خروج بر اساس توافق واشنگتن و بغداد انجام شد و همکاریهای دوجانبه در زمینههای آموزشی و اطلاعاتی ادامه خواهد داشت.
سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه، در مصاحبه با یک رسانه روس اعلام کرد مناسبات تهران و مسکو به سطح شراکت راهبردی ارتقا یافته است. وی افزود جمهوری اسلامی ایران طرح خود را برای حل بحران از طریق میانجیگری قطر به آمریکا منتقل کرده است. با ارائه این پیشنهاد از سوی ایران، اکنون تصمیمگیری و پاسخ نهایی در خصوص حل بحران بر عهده واشنگتن قرار دارد. این تحولات دیپلماتیک در راستای تلاشهای منطقهای برای کاهش تنشها ارزیابی میشود.
رسانههای آمریکایی از تکمیل روند خروج نظامیان ایالات متحده از عراق خبر دادند. شبکه فاکس نیوز تصویری از خروج آخرین نظامی و جنگنده ارتش آمریکا از پایگاه هوایی اربیل در شمال عراق را منتشر کرد. این رویداد همزمان با پایان ماموریت موسوم به عزم راسخ انجام شده است. با این اقدام، حضور نظامیان و تسلیحات ارتش آمریکا در عراق به طور کامل پایان یافت. رسانههای مختلف این تصویر را به عنوان نمادی از اتمام عملیات نظامی آمریکا در این پایگاه بازتاب دادند.
گزارش جدید مدرسه اقتصاد کییف نشان میدهد که رویکردهای سختگیرانه نظامیان غربی و بروکراسی اداری در اوکراین، مانع از تولید مشترک تسلیحات و تضعیف توان دفاعی این کشور شده است. طبق این گزارش، ۲۲ درصد از ۱۸۰ همکاری تجاری میان شرکتهای اوکراینی و خارجی به دلیل مشکلات قانونی و تأخیر در صدور مجوزها متوقف ماندهاند. کارشناسان معتقدند سرعت بالای نوآوری در میدان نبرد اوکراین با استانداردهای کند و صلحآمیز نهادهای اروپایی همخوانی ندارد. مسائلی نظیر مالکیت معنوی و نبود سازوکار مشخص برای صادرات، از دیگر چالشهای اصلی در مسیر همکاریهای دفاعی عنوان شده است. این وضعیت باعث شده تا ارتشهای اروپایی برای جنگهای مدرن آمادگی کافی نداشته باشند.
یک مقام ارشد آمریکایی اعلام کرد که ایالات متحده در حال تقویت حضور نظامی خود در منطقه خاورمیانه است. بر اساس این گزارش، ناو هواپیمابر «یواساس تئودور روزولت» به همراه گروه ضربت و همچنین ناو تهاجمی «یواساس مکین آیلند» به همراه بیش از دو هزار تفنگدار دریایی، پایگاه سندیگو را به مقصد خاورمیانه ترک کردهاند. پیشبینی میشود تا پایان آبانماه، سه ناو هواپیمابر و دو گروه تهاجم آبیخاکی آمریکا در آبهای پیرامون ایران مستقر شوند. این تحرکات دریایی با هدف افزایش گزینههای ارتش آمریکا در مواجهه احتمالی با ایران صورت میگیرد. این در حالی است که تنشها میان تهران و واشنگتن در خلیج فارس و تنگه هرمز در ماههای اخیر افزایش یافته است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در اظهارنظرهای عمومی خود بارها مدعی شده است که سیاست محاصره اقتصادی و تجاری علیه ایران موفقیتآمیز بوده و این کشور در حال شکست است. وی همچنین از پایان قریبالوقوع تنشها و درگیریها با ایران سخن گفته است. با وجود این ادعاها، بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان ارشد بینالمللی نگاهی متفاوت به این موضوع دارند. آنان معتقدند که راهبرد فشار حداکثری ایالات متحده نتوانسته به اهداف از پیش تعیینشده خود دست یابد. بررسیهای کارشناسی نشان میدهد که سیاست محاصره ایران عملاً با شکست مواجه شده است. این تحلیلگران بر این باورند که پایداری ایران در برابر فشارهای اقتصادی، ناکارآمدی رویکرد واشنگتن را به اثبات رسانده است.
جنبش مقاومت اسلامی النجباء عراق، خروج نیروهای آمریکایی و همپیمانانشان از این کشور را پایان یک دوره تاریک در تاریخ معاصر عراق توصیف کرد. این جنبش خروج نیروهای خارجی را تحقق وعده مقاومت به شهیدان قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس دانست. النجباء در بیانیه خود خواستار پایان کامل هرگونه حضور و نفوذ آمریکا در عرصههای سیاسی، اقتصادی و امنیتی عراق شد. این گروه تأکید کرد که حاکمیت ملی عراق باید در تمامی ابعاد حفظ شود.
یک مقام رسمی آمریکا از تقویت حضور نظامی این کشور در خاورمیانه و اعزام ناوهای هواپیمابر و یگانهای آبیخاکی جدید به اطراف ایران خبر داد. بر اساس این گزارش، ناو هواپیمابر «یواساس تئودور روزولت» به همراه گروه ضربت و ناو تهاجمی «یواساس مکین آیلند» به همراه بیش از ۲ هزار تفنگدار دریایی، پایگاه سندیگو را به مقصد منطقه ترک کردهاند. پیشبینی میشود تا پایان آبانماه، سه ناو هواپیمابر و دو گروه تهاجم آبیخاکی آمریکا در آبهای پیرامون ایران مستقر شوند. این مقام آمریکایی هدف از استقرار این نیروها را افزایش گزینههای ارتش آمریکا در مواجهه احتمالی با ایران عنوان کرده است. این تحرکات نظامی در حالی انجام میشود که تنشها میان تهران و واشنگتن در خلیج فارس و تنگه هرمز در ماههای اخیر افزایش یافته است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران درباره خطرات نیهیلیسم ساختاری هشدار داد. وی سامانه حکمرانی آمریکا را خطری بزرگ برای حیات و تمدن انسانی توصیف کرد. به گفته این مقام مسئول، بزرگترین خطر ژئوپلیتیک مربوط به نوعی از حکمرانی است که مرگ را مبنای بیتفاوتی قرار میدهد. چنین رویکردی درد و رنج انسانها را نادیده میگیرد. این تفکر همچنین بهانهای برای سلب حق حیات آدمها فراهم میکند.
سردار ابنالرضا: دشمن توان و ابتکار عمل ایرانی را در میدان خواهد دید سرپرست وزارت دفاع خطاب به آمریکا نوشت: «ادعای نابودی صنعت دفاعی چیزی را تغییر نمیدهد. توان و ابتکار عمل ایرانی را در میدان خواهید دید و اثر سیاسی آن را خواهید چشید.»
مارکوین مولین، وزیر امنیت داخلی دولت ترامپ، ادعای انگلیس مبنی بر تهدیدات احتمالی ایران علیه منافع آمریکا در این کشور را تکرار کرد. وی مدعی شد که با انگلیس درباره احتمال تلاش ایران و سپاه پاسداران برای هدف قرار دادن منافع آمریکا گفتگو کرده است. همزمان، اندی برنهام، نخستوزیر انگلیس، بدون ارائه سند و مدرک، مدعی شد شواهدی مبنی بر نقش ایران در حمله به پایگاه هوایی «راف فرفورد» وجود دارد. این در حالی است که وس استریتینگ، وزیر دفاع انگلیس، پیشتر گمانهزنی درباره انگیزه بازداشت پنج نفر در نزدیکی این پایگاه را نادرست دانسته بود. پایگاه فرفورد در ۱۶۰ کیلومتری غرب لندن واقع شده و از پایگاههایی است که نیروی هوایی آمریکا بر اساس توافقی از دهه ۱۹۵۰ از آن استفاده میکند.
دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز پنجشنبه نسبت به استقرار تسلیحات هستهای در نزدیکی مرزهای فدراسیون روسیه هشدار جدی داد. او تأکید کرد که اقدام هر کشوری در خصوص استقرار تسلیحات هستهای در جوار مرزهای روسیه، پیآمدی جز تشدید تنشهای منطقهای و بینالمللی نخواهد داشت. این موضعگیری در حالی مطرح میشود که نگرانیهای مسکو درباره فعالیتهای نظامی و تسلیحاتی در مناطق پیرامونی افزایش یافته است. پسکوف همچنین به کشورهای مستقر کننده این تسلیحات هشدار داد که مسئولیت تبعات امنیتی این اقدامات بر عهده خود آنهاست. مقامهای روسی بارها بر لزوم کاهش حضور نظامی نیروهای بیگانه و تسلیحات راهبردی در مناطق مرزی تأکید کردهاند. این اظهارات بازتابدهنده رویکرد سختگیرانه مسکو در قبال مسائل امنیتی و راهبردی است. کرملین پیگیری وضعیت مرزهای خود را با دقت ادامه میدهد و واکنشهای مقتضی را در دستور کار دارد.