با ورود نیروهای متفقین به ایران در شهریور ۱۳۲۰، ساختار اقتصادی کشور تحت فشار بیسابقهای قرار گرفت و با فروپاشی مواجه شد. حمله نیروهای بریتانیا و شوروی به بهانه فعالیتهای آلمانی، بیطرفی اعلامشده توسط دولت محمود جم و رضاشاه را عملاً بیاثر کرد. در پی این اشغال، زیرساختهای حیاتی مانند راهآهن و امکانات حملونقل که برای توسعه داخلی ساخته شده بودند، در خدمت نیازهای نظامی متفقین قرار گرفتند. این تغییر کاربری باعث اختلال شدید در شبکه توزیع کالا، افزایش هزینههای حملونقل و شکاف میان عرضه و تقاضا شد. همچنین، صنایع نوپای ایران که در اواخر دهه ۱۳۰۰ به ماشینآلات آلمانی وابسته بودند، با بحران جدی مواجه شدند. ناتوانی دولت در مدیریت بحران و تبدیل سیاستهای اضطراری به یک نظام منسجم، به قحطی و گسترش بازار سیاه دامن زد.
