آیا داروهای اعصاب اعتیادآور هستند؟

مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، در مراسم افتتاحیه نمایشگاه بین‌المللی دارو در تهران، از آسیب دیدن ۴۴ کارخانه داروسازی در جریان جنگ‌های اخیر خبر داد. وی با اشاره به تلاش‌ها برای افزایش تاب‌آوری صنعت داروسازی، اعلام کرد که دولت ۱۵۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات برای این بخش فراهم کرده است. پیرصالحی تأکید کرد که نظام سلامت ایران در شرایط دشوار تحریم‌ها و جنگ‌ها ایستادگی کرده و مسیرهای جایگزین برای تأمین دارو و انتقال کالا فراهم شده است. وی همچنین بر اهمیت حفظ سلامت جامعه و تلاش برای کاهش دغدغه‌های مردم در زمینه تأمین دارو تأکید کرد.

فعالان حوزه دارو و تجهیزات پزشکی در نشستی با مقامات دولتی در اتاق بازرگانی تهران، دغدغه‌های خود را درباره بحران نقدینگی و سیاست‌های قیمتی مطرح کردند. محمود نجفی‌عرب، رئیس اتاق تهران، با اشاره به انباشت پرونده‌های قیمت‌گذاری در سازمان غذا و دارو، نسبت به پیامدهای جدی ادامه این وضعیت هشدار داد. او همچنین از ترکیب نامتوازن کمیسیون قیمت‌گذاری دارو انتقاد کرد و خواستار اصلاح این ساختار به نفع بخش خصوصی شد. در این نشست، عباس کبریایی‌زاده، رئیس فدراسیون اقتصاد سلامت ایران، اعلام کرد که تفاوت قیمت داروی داخلی با نمونه‌های وارداتی هند و چین حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ درصد است. وی هشدار داد که تضعیف تولید داخلی، کشور را با بحران کمبود دارو و هزینه‌های سرسام‌آور واردات مواجه خواهد کرد. در نهایت، فعالان اقتصادی خواستار ازسرگیری جلسات کمیسیون قیمت‌گذاری و تعدیل قیمت‌ها متناسب با تورم شدند.

عبدالعظیم بهفر، مدیرکل فرآورده‌های غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو، از کاهش زمان ماندگاری محموله‌های وارداتی در گمرک خبر داد. میانگین زمان انجام مراحل بررسی، تخصیص و آزمایش محموله‌های وارداتی در مجموع حدود ۱۰ روز به طول می‌انجامد. وی با اشاره به این که آزمایش‌های میکروبی نیازمند زمان مشخصی هستند، تأکید کرد که نمی‌توان این مرحله را حذف کرد. در شرایط اضطراری و جنگی کشور، تمهیدات خاصی برای تخصیص کالا از مبادی گمرکی و سرعت‌بخشی به ترخیص در نظر گرفته شده است. فرآیند انبارداری در انبارهایی انجام می‌شود که از قبل در سیستم اطلاعاتی گمرک تعریف و تأیید شده‌اند. محموله‌ها تا زمان مشخص شدن نتیجه آزمایش‌ها در این انبارهای مشخص‌شده باقی می‌مانند. با این رویکرد تلاش شد تا حداکثر زمان در نظر گرفته‌شده برای ماندگاری کالا در گمرک به حدود ۲ روز کاهش یابد.

رامین مقدم، مشاور فناوری سازمان غذا و دارو، با رد شایعات منتشر شده، اعلام کرد که نامه وزیر اقتصاد به وزیر بهداشت به معنای ورود این وزارتخانه به فرآیند تخصصی رگولاتوری دارو نیست. وی توضیح داد که هدف از این مکاتبه، هماهنگی برای بارگذاری مستندات و الزامات سکوهای اینترنتی در درگاه ملی مجوزها است. مقدم تأکید کرد که تا تاریخ ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ هیچ مجوزی برای پلتفرم‌های اینترنتی عرضه دارو صادر نشده، اما این به معنای عدم صدور مجوز در آینده نیست. سازمان غذا و دارو در حال تدوین ضوابط و استانداردهای لازم برای فعالیت این سکوها است تا مسیر رگولاتوری هوشمند و ایمن دنبال شود. هر سکویی که بتواند الزامات وزارت بهداشت را تأمین کند، می‌تواند از طریق درگاه ملی مجوزها فعالیت خود را آغاز نماید.

تغییر نرخ ارز مبنای دارو توسط بانک مرکزی منجر به افزایش شدید قیمت داروهای حیاتی و فشار مالی مضاعف بر بیماران شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد سهم پرداخت از جیب بیماران در برخی انواع انسولین تا ۴۰ برابر و در داروهای پیوند اعضا بیش از ۲۰ برابر افزایش یافته است. این وضعیت در حالی رخ داده که منابع مالی کافی در اختیار سازمان‌های بیمه‌گر قرار نگرفته و سهم بیمار از هزینه‌های سلامت به بیش از ۶۰ درصد رسیده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که این گرانی بی‌سابقه باعث کاهش استطاعت مالی، ناقص ماندن درمان و افزایش خطر مرگ‌ومیر در بیماران می‌شود. طبق داده‌های بانک جهانی، سهم پرداخت مستقیم مردم در ایران در سال ۲۰۲۳ حدود ۴۳ درصد بوده که اکنون رشد نگران‌کننده‌ای داشته است. کارشناسان بر لزوم تأمین هم‌زمان منابع توسط سازمان برنامه و بودجه و وزارت بهداشت برای جبران این شکاف قیمتی تأکید دارند.

دکتر احمد اسماعیل‌زاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، نسبت به بازگشت خطر کمبود ید در کشور بر اساس نتایج پایش ملی سال ۱۴۰۳ هشدار داد. این بررسی نشان می‌دهد که میانه ید ادرار دانش‌آموزان در استان آذربایجان غربی به کمتر از ۱۰۰ میکروگرم در دسی‌لیتر رسیده که نشان‌دهنده وضعیت نامطلوب مصرف ید است. همچنین استان‌های آذربایجان شرقی، گلستان، قزوین و قم به دلیل روند کاهشی مصرف در معرض خطر جدی قرار دارند. وضعیت تغذیه ید در زنان باردار نیز نگران‌کننده گزارش شده و در بسیاری از استان‌ها به زیر ۱۵۰ میکروگرم در دسی‌لیتر رسیده است. کمبود این عنصر حیاتی می‌تواند طی سال‌های آینده منجر به کاهش ضریب هوشی، عقب‌ماندگی ذهنی جنین، سقط و کم‌کاری تیروئید شود. وزارت بهداشت تمامی دانشگاه‌های علوم پزشکی را موظف کرده است تا به جای بازه‌های پنج‌ساله، هر سال وضعیت ید دانش‌آموزان و زنان باردار را پایش کنند. تاکنون ۳۴ دانشگاه نتایج مشابهی را گزارش کرده‌اند که لزوم مداخله فوری در الگوی تغذیه‌ای جامعه را تأیید می‌کند.