چالش‌های عربستان در جنگ یمن و امنیت صادرات نفت

شرکت ملی نفت لیبی اعلام کرد که روز سه‌شنبه، پس از اقدام اعضای گارد تأسیسات نفتی در بستن شیر اصلی خط لوله الحماده-الزاویه در غرب این کشور، تولید و عملیات در سه میدان نفتی به طور کامل متوقف شد. این انسداد ناگهانی موجب جهش فشار در نقطه اتصال میدان طهاره شد و در پی آن، عملیات در میدان‌های الحماده و طهاره و همچنین ایستگاه NC5 به تعلیق درآمد. شرکت ملی نفت لیبی هشدار داد که در صورت تداوم این وضعیت، ناچار به اعلام وضعیت قوه قهریه خواهد شد که ضربه‌ای سنگین به اقتصاد کشور و تعهدات مالی دولت وارد می‌کند. گارد تأسیسات نفتی یک نیروی امنیتی وابسته به دولت است که پیش از این نیز بارها در اعتراض به مطالبات مزدی و مشکلات کارگری اقدام به مسدودسازی تأسیسات کرده بود. لیبی با دارا بودن بزرگترین ذخایر نفتی در قاره آفریقا، از زمان سرنگونی معمر قذافی در سال ۲۰۱۱ میلادی با بی ثباتی سیاسی عمیقی دست‌وپنجه نرم می‌کند. این کشور در حال حاضر میان دولت مستقر در طرابلس به رهبری عبدالحمید دبیبه و دولت رقیب در شرق تحت حمایت خلیفه حفتر تقسیم شده است.

افزایش تورم و کاهش توان خرید خانوارها در ایران موجب حذف تدریجی کالاهای اساسی مانند لبنیات، میوه و نان از سبد خرید روزمره شده است. مشاهدات میدانی نشان می‌دهد که نانوایی‌ها و میوه‌فروشی‌ها با کاهش شدید مشتری مواجه شده‌اند و محصولات لبنی به دلیل عدم تقاضا در قفسه‌ها تاریخ‌گذشته می‌شوند. به گفته فروشندگان، با افزایش قیمت لیموترش به ۴۰۰ تا ۴۵۰ هزار تومان، عرضه آن در تره‌بارهای محلی متوقف شده است. در این میان، مردم بیشتر از کالابرگ برای خرید برنج، گوشت و روغن استفاده می‌کنند و سیب‌زمینی را جایگزین برخی اقلام کرده‌اند. این تغییر الگوی مصرف باعث شده سرانه مصرف سیب‌زمینی در ایران به بیش از ۴۰ کیلوگرم افزایش یابد که بسیار بالاتر از میانگین جهانی است.

محمداللهداد، مدیرعامل شرکت توانیر، از کشف حدود ۳۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در سراسر کشور خبر داد که مجموعاً ۱۵۰۰ مگاوات برق مصرف می‌کنند. وی اعلام کرد که بیش از ۹۵ درصد این مزارع با استفاده از برق غیرمجاز و بخشی از آن‌ها با استفاده از تعرفه‌های یارانه‌ای بخش کشاورزی و صنعتی فعالیت می‌کنند. این حجم از مصرف غیرمجاز، فشار مضاعفی بر شبکه برق وارد کرده و می‌تواند باعث اختلال در تأمین انرژی بخش‌های درمانی، امنیتی و اقتصادی شود. طبق ابلاغیه وزارت نیرو، از چهارم شهریور، هر واحدی که ماینر در آن کشف شود، به مدت یک سال از دریافت برق یارانه‌ای محروم شده و باید با تعرفه آزاد، یعنی حدود ۵ تا ۶ هزار تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت، هزینه پرداخت کند. همچنین طرح جدیدی برای افزایش بازدارندگی در حال بررسی است که علاوه بر جریمه نقدی، مجازات حبس از شش ماه به بالا را نیز برای استخراج‌کنندگان غیرقانونی پیش‌بینی می‌کند.

آلبرت بغازیان، کارشناس اقتصادی، معتقد است ایران می‌تواند با استفاده از بانک بریکس و مبادله با ارزهای محلی، تحریم‌های مالی را دور بزند. او توضیح می‌دهد که ایجاد یک بانک مشترک در بریکس به تعیین نرخ برابری ارزها کمک کرده و امکان استفاده از منابع کشورهای عضو مانند چین، هند، روسیه و برزیل را برای تأمین مالی پروژه‌های ایران فراهم می‌کند. بغازیان خاطرنشان کرد که در حال حاضر ایران به دلیل تحریم‌ها دسترسی آسانی به بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول ندارد. وی همچنین اشاره کرد که برخلاف تلاش‌های گذشته برای ایجاد ارزهای رقیب مانند یورو، هنوز دلار بر بخش بزرگی از مبادلات جهانی از جمله نفت و فلزات گرانبها مسلط است. در نهایت، او تأمین مالی از طریق نهادهای توسعه‌ای جدید را راهکاری برای عبور از محدودیت‌های ورود سرمایه خارجی دانست.