تابستان 1405؛ سالی که برق، صنعت را نشانه گرفت / خاموشی «تولید» در سایه ناترازی «انرژی»

صادرات خودروهای سواری چین در هشت ماه نخست سال جاری میلادی با ثبت رقم ۶.۲ میلیون دستگاه، از کل آمار سال گذشته فراتر رفته و رکوردشکنی کرده است. بر اساس داده‌های انجمن تولیدکنندگان خودروی چین، صادرات در ماه اوت با جهش ۶۷.۱ درصدی نسبت به سال قبل، به ۸۹۰ هزار دستگاه رسید که عمدتاً ناشی از تقاضای جهانی برای خودروهای برقی و هیبرید است. این رشد صادراتی در حالی رخ می‌دهد که بازار داخلی چین به دلیل رقابت شدید و کاهش اعتماد مصرف‌کنندگان، با افت ۲۵.۶ درصدی مواجه شده است. استیون چان، مدیر مؤسسه اساندپی گلوبال ریتینگز، کیفیت مناسب و قیمت‌گذاری رقابتی را عوامل اصلی این عملکرد فراتر از انتظار می‌داند. با وجود تعرفه‌های سنگین ایالات متحده، چین توانسته سهم بازار خود را در اروپا، آمریکای لاتین، آفریقا و آسیای جنوب شرقی گسترش دهد. همچنین خودروسازان چینی به طور گسترده‌ای در حال احداث کارخانه‌های تولیدی در خارج از مرزهای خود هستند.

اسکات بسنت، وزیر خزانه داری آمریکا، از اعمال تحریم‌های جدید علیه یک بانک بزرگ در روز دوشنبه خبر داد. وی در برنامه «ریل آمریکا وویس» بدون ذکر نام از این موسسه مالی یا کشور متبوع آن، از این اقدام خبر داد. این تصمیم که به دلیل مراسم سالگرد ۱۱ سپتامبر به تعویق افتاده بود، بخشی از تشدید فشارهای اقتصادی واشنگتن علیه ایران است. وزیر خزانه داری مدعی شد که شرایط را برای تعامل با تهران چنان غیرسودآور خواهند کرد که ریسک آن برای شرکت‌ها بسیار بالا باشد. این اقدامات در راستای طرح «عملیات طرد اقتصادی» دولت ترامپ برای هدف قرار دادن صادرات نفت و شبکه کشتیرانی صورت می‌گیرد.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، پیش از سفر به هند برای شرکت در هجدهمین اجلاس سران کشورهای عضو بریکس، این رویداد را فرصتی مهم برای تقویت چندجانبه‌گرایی و گسترش همکاری‌های اقتصادی دانست. وی با اشاره به اینکه کشورهای عضو بریکس ۴۵ درصد جمعیت و ۳۵ درصد خشکی‌های جهان را در اختیار دارند، هدف اصلی این مجموعه را مقابله با یک‌جانبه‌گرایی و کاهش وابستگی به دلار در مبادلات تجاری عنوان کرد. پزشکیان بر اهمیت بانک بریکس برای تسهیل سرمایه‌گذاری‌های مشترک تأکید کرد و شعار امسال اجلاس را بر محور همبستگی، پایداری، مقاومت و نوآوری دانست. او همچنین روابط ایران و هند را دارای پیشینه‌ای طولانی و فرهنگی مشترک توصیف کرد که ظرفیت‌های فراوانی برای توسعه دارد. رئیس‌جمهور ابراز امیدواری کرد که حضور ایران در این اجلاس دستاوردهای مطلوبی برای کشور به همراه داشته باشد.

عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، در اظهاراتی به بررسی آثار تحریم‌های آمریکا بر اقتصاد ایران پرداخت و این فشارها را یک «خطای محاسباتی» از سوی واشنگتن توصیف کرد. او تأکید کرد که هدف اصلی این اقدامات، علاوه بر ایجاد محدودیت‌های تجاری و درآمدی، تشدید انتظارات منفی و اثرگذاری مقطعی بر فضای بازارها است. همتی معتقد است که سیاست فشار حداکثری تنها باعث افزایش هزینه‌های محاسباتی خود آمریکایی‌ها می‌شود. وی همچنین وعده دونالد ترامپ مبنی بر پرداخت ۵ هزار دلار به هر شهروند آمریکایی در صورت پیروزی در انتخابات را بخشی از همین اشتباهات برآورد کرد. رئیس‌کل بانک مرکزی خاطرنشان کرد که فشار اقتصادی یک سیاست کارآمد نیست و نتایج مورد نظر ایالات متحده را محقق نخواهد کرد. این مقام مسئول بر این باور است که رویکرد فعلی آمریکا در قبال ایران بیش از آنکه یک راهبرد اقتصادی باشد، ناشی از درک نادرست واقعیت‌های موجود است.

قیمت نفت برنت در معاملات شبانه با جهشی نزدیک به ۶ درصد به ۱۰۹.۹۷ دلار در هر بشکه رسید و تا مرز ۱۱۰ دلار پیش رفت. این صعود پس از جهش بیش از ۳۰ درصدی قیمت نفت در هفته گذشته رخ داده که ناشی از تبادل حملات میان ایالات متحده و ایران در حوالی تنگه هرمز است. همچنین نیروهای مسلح یمن چندین تأسیسات انرژی عربستان را هدف قرار دادند و کنترل بندر راهبردی المخا را به دست گرفتند. قیمت نفت شاخص آمریکا یعنی وست تگزاس اینترمدیت نیز به بیش از ۱۰۴ دلار رسید که بالاترین رقم از ماه مه محسوب می‌شود. سرمایه‌گذاران اکنون خود را برای موج دیگری از تورم آماده می‌کنند و این وضعیت بانک‌های مرکزی را برای تشدید سیاست‌های پولی تحت فشار قرار داده است.

عبدالناصر همتی در واکنش به تحریم‌ها و سیاست فشار حداکثری ایالات متحده آمریکا علیه ایران، این رویکرد را یک خطای محاسباتی خواند. او اعلام کرد که اقدامات آمریکا تاکنون تنها به ایجاد محدودیت‌های درآمدی، تجاری و تأثیر مقطعی بر فضای بازارها منجر شده است. رئیس‌کل پیشین بانک مرکزی تأکید کرد که این‌گونه فشارهای اقتصادی، هزینه‌های محاسباتی طراحان آن را افزایش می‌دهد. وی همچنین به وعده مالی دونالد ترامپ برای پرداخت ۵ هزار دلار به شهروندان آمریکایی در صورت پیروزی جمهوری‌خواهان در انتخابات کنگره اشاره کرد. به گفته وی، این قبیل وعده‌ها نیز بخشی از هزینه‌های همان خطای محاسباتی محسوب می‌شود.