چالش‌های نیروی انسانی و تجهیزات در نظام سلامت

اختلال «ارتورکسیا» یک اختلال روان‌تنی عمیق است که در آن فرد با وسواس و کمال‌گرایی افراطی، به دنبال دستیابی به سلامت مطلق از طریق کنترل شدید مواد غذایی است. برخلاف اختلالات خوردنی معمولی، مبتلایان به ارتورکسیا خود را کارآگاه مواد غذایی می‌دانند و از ورود هرگونه ماده‌ای که آن را ناسالم یا فرآوری‌شده بدانند، جلوگیری می‌کنند. این وسواس منجر به انزوای اجتماعی، افسردگی، اضطراب و رفتارهای تنبیهی می‌شود. از نظر جسمی نیز این اختلال با کمبودهای شدید ویتامین، آهن و کلسیم، پوکی استخوان، ریزش مو و ضعف سیستم ایمنی همراه است. نکته خطرناک این است که این افراد به دلیل ظاهر ظاهراً سالم، اغلب توسط اطرافیان و پزشکان نادیده گرفته می‌شوند.

بر اساس گزارش سازمان غیرانتفاعی Clean Label Project که در ژانویه ۲۰۲۵ منتشر شد، ۴۷ درصد از ۱۶۰ محصول پودر پروتئین مورد آزمایش از معیارهای ایمنی فراتر رفته‌اند. این پژوهش که روی ۷۰ برند پرطرفدار انجام شده، نشان داد که برخی محصولات حاوی مقادیر قابل توجهی از فلزات سنگین مانند سرب و کادمیوم هستند. یافته‌ها حاکی از آن است که پودرهای پروتئینی گیاهی به‌طور میانگین سرب بیشتری نسبت به پروتئین‌های آب‌پنیر دارند. نکته قابل توجه این است که محصولات با برچسب ارگانیک، به‌طور میانگین سه برابر سرب و دو برابر کادمیوم بیشتری نسبت به محصولات غیرارگانیک داشتند. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این ارقام لزوماً به معنای مسمومیت قطعی نیست و باید میزان مصرف و مدت مواجهه با این مواد در نظر گرفته شود.

متخصصان حوزه دانش اعتیاد در نوزدهمین کنگره این رشته هشدار دادند که الگوی مصرف مواد در ایران تغییر کرده و مصرف همزمان چند ماده به یک نگرانی جدی تبدیل شده است. دکتر رضا دانشمند، روان‌پزشک، تأکید کرد که ترکیب مواد افیونی با داروهای آرام‌بخش مانند بنزودیازپین‌ها یا الکل خطرات زیادی از جمله بیش‌مصرف و اختلال تنفسی به همراه دارد. دکتر امید مساح نیز یادآور شد که از افزایش مراجعات به مراکز درمانی نمی‌توان به تنهایی نتیجه‌گیری کلی درباره شیوع مصرف در کشور کرد. متخصصان بر این باورند که برای قضاوت دقیق درباره مواردی مانند کاهش سن شروع مصرف، به پیمایش‌های ملی جدید و داده‌های قابل مقایسه نیاز است.

بهمن عبدی، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و مشارکت‌های اجتماعی جوانان وزارت ورزش و جوانان، اعلام کرد که حدود ۱۸ میلیون نفر از جمعیت ایران هرگز ازدواج نکرده‌اند. از این میان، حدود ۱۰ میلیون نفر مرد و ۸ میلیون نفر زن هستند که در بازه‌های سنی مشخص محاسبه شده‌اند. طبق گزارش‌های پژوهشی، میزان ازدواج‌گریزی در میان افراد دارای تحصیلات بالا، ۶۵ درصد بیشتر از افراد با تحصیلات پایین‌تر است. عبدی خاطرنشان کرد که تفاوت در انتظارات اجتماعی، سطح تحصیلات و موقعیت اقتصادی، نقش مهمی در تمایل به تشکیل خانواده دارد. همچنین ارزیابی مثبت افراد از وضعیت اقتصادی خود، با تمایل کمتر به ازدواج ارتباط مستقیم دارد. وی بر ضرورت فراهم کردن زیرساخت‌های قانونی و بسترهای مناسب برای دسترسی جوانان به گزینه‌های مورد نظر تأکید کرد.

مجتبی عباسی، متخصص روانشناسی، در گفتگو با همشهری درباره روش‌های مقابله با فشار روانی ناشی از بحران‌های اقتصادی و جنگ صحبت کرد. وی تأکید کرد که در شرایط دشوار، اولین قدم اعتباربخشی به احساسات خود و دیگران است و نباید احساس درماندگی یا ترس را انکار کرد. عباسی معتقد است که توصیه مستقیم به افراد برای «قوی بودن» می‌تواند باعث ایجاد احساس درک‌نشده و خشم در آن‌ها شود. او توضیح داد که واکنش‌های منفی مانند کلافگی یا بیحسی هیجانی، لزوماً نشانه بیماری روانی نیست، بلکه می‌تواند بخشی از مکانیسم بقای ذهن باشد. از نظر وی، باز کردن باب گفتگو درباره احساسات دردناک می‌تواند به مدیریت بهتر فرسودگی روانی در شرایط بحرانی کمک کند.